فرانشیز بیمه چیست و چگونه محاسبه میشود؟ راهنمای کامل برای بیمهگذاران
یکی از اصطلاحاتی که هنگام خرید یا دریافت خسارت بیمه با آن روبهرو میشوید، فرانشیز بیمه است. بسیاری از افراد تصور میکنند پس از وقوع حادثه، شرکت بیمه تمام خسارت را پرداخت میکند؛ اما در عمل بخشی از هزینه بر عهده بیمهگذار است که به آن فرانشیز گفته میشود.
آشنایی با مفهوم فرانشیز به شما کمک میکند هنگام خرید بیمهنامه، انتخاب آگاهانهتری داشته باشید و در زمان دریافت خسارت نیز با هزینههای پیشبینینشده مواجه نشوید. در این مقاله به طور کامل بررسی میکنیم فرانشیز بیمه چیست، چگونه محاسبه میشود و در انواع مختلف بیمه چه کاربردی دارد.
فرانشیز بیمه چیست؟
فرانشیز (Deductible) بخشی از خسارت است که طبق شرایط بیمهنامه، پرداخت آن بر عهده بیمهگذار است و شرکت بیمه تنها مابقی خسارت را جبران میکند.
به بیان ساده، اگر خودروی شما دچار حادثه شود و هزینه تعمیر آن ۱۰۰ میلیون ریال باشد، ممکن است طبق شرایط بیمهنامه، ۲۰ درصد این مبلغ را خودتان پرداخت کنید و ۸۰ درصد باقیمانده توسط شرکت بیمه پرداخت شود.
هدف از تعیین فرانشیز، کاهش خسارتهای کوچک، جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی و تشویق بیمهگذاران به رعایت بیشتر نکات ایمنی است.
چرا شرکتهای بیمه فرانشیز تعیین میکنند؟
فرانشیز تنها برای کاهش هزینه شرکت بیمه نیست، بلکه مزایای دیگری نیز دارد. مهمترین دلایل تعیین فرانشیز عبارتاند از:
- کاهش تعداد خسارتهای جزئی
- جلوگیری از ثبت خسارتهای غیرضروری
- کاهش تقلبهای بیمهای
- کنترل هزینههای شرکت بیمه
- تشویق بیمهگذاران به رانندگی و استفاده مسئولانه از وسیله نقلیه
به همین دلیل تقریباً در بیشتر بیمهنامهها، میزان مشخصی فرانشیز در نظر گرفته میشود.
فرانشیز چگونه محاسبه میشود؟
فرانشیز معمولاً به دو روش محاسبه میشود:
۱. فرانشیز درصدی
در این روش، درصد مشخصی از خسارت بر عهده بیمهگذار است.
مثال:
- مبلغ خسارت: ۲۰۰ میلیون ریال
- فرانشیز: ۲۰ درصد
در این حالت:
- سهم بیمهگذار: ۴۰ میلیون ریال
- سهم شرکت بیمه: ۱۶۰ میلیون ریال
این نوع فرانشیز در بسیاری از بیمههای بدنه و درمان رایج است.
۲. فرانشیز ثابت
در برخی بیمهنامهها مبلغ مشخصی به عنوان فرانشیز تعیین میشود.
برای مثال اگر فرانشیز ۱۰ میلیون ریال باشد، بدون توجه به میزان خسارت، ابتدا این مبلغ توسط بیمهگذار پرداخت شده و باقی خسارت توسط شرکت بیمه جبران میشود.
فرانشیز در بیمه بدنه چگونه است؟
در بیمه بدنه خودرو، میزان فرانشیز بسته به نوع خسارت و تعداد دفعات استفاده از بیمه ممکن است متفاوت باشد.
در بسیاری از شرکتهای بیمه، با افزایش تعداد خسارتها در طول مدت بیمهنامه، درصد فرانشیز نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، اگر در یک سال چند بار از بیمه بدنه استفاده کنید، ممکن است در خسارتهای بعدی سهم بیشتری از هزینه را خودتان پرداخت کنید.
همچنین برخی پوششهای تکمیلی مانند حذف فرانشیز یا کاهش فرانشیز توسط تعدادی از شرکتهای بیمه ارائه میشود که با پرداخت حق بیمه بیشتر قابل خریداری هستند.
فرانشیز در بیمه شخص ثالث
در بیمه شخص ثالث، خسارتهای مالی و جانی اشخاص ثالث مطابق قوانین و سقف تعهدات بیمهنامه پرداخت میشود. با این حال، در برخی موارد مانند خسارتهای واردشده به راننده مقصر یا برخی پوششهای خاص، ممکن است سهمی از هزینه بر عهده بیمهگذار یا زیاندیده باشد که بر اساس قوانین و شرایط بیمهنامه تعیین میشود.
به همین دلیل، مطالعه شرایط بیمهنامه و اطلاع از تعهدات شرکت بیمه اهمیت زیادی دارد.
فرانشیز در بیمه درمان
در بیمه درمان تکمیلی نیز فرانشیز بسیار رایج است.
برای مثال اگر فرانشیز بیمه درمان ۱۰ درصد باشد و هزینه درمان شما ۵۰ میلیون ریال شود، شرکت بیمه ۴۵ میلیون ریال را پرداخت کرده و ۵ میلیون ریال بر عهده بیمهشده خواهد بود.
میزان فرانشیز در بیمههای درمان بسته به نوع قرارداد، شرکت بیمه و خدمات درمانی میتواند متفاوت باشد.
چه عواملی بر میزان فرانشیز تأثیر میگذارند؟
عوامل مختلفی در تعیین میزان فرانشیز نقش دارند، از جمله:
- نوع بیمهنامه
- نوع خسارت
- تعداد دفعات دریافت خسارت
- شرایط عمومی شرکت بیمه
- پوششهای تکمیلی خریداریشده
- توافق میان بیمهگذار و شرکت بیمه
به همین دلیل ممکن است میزان فرانشیز در شرکتهای مختلف با یکدیگر تفاوت داشته باشد.
آیا میتوان فرانشیز را حذف کرد؟
در برخی رشتههای بیمه، بهویژه بیمه بدنه، بعضی شرکتهای بیمه امکان خرید پوشش حذف یا کاهش فرانشیز را ارائه میکنند. با انتخاب این پوشش، سهم پرداختی بیمهگذار در زمان دریافت خسارت کمتر خواهد شد یا در برخی شرایط به صفر میرسد.
البته اضافه شدن این پوشش باعث افزایش حق بیمه میشود؛ بنابراین بهتر است قبل از خرید، هزینه و مزایای آن را با یکدیگر مقایسه کنید.
هنگام خرید بیمه به فرانشیز توجه کنید
بسیاری از افراد هنگام خرید بیمه تنها به مبلغ حق بیمه توجه میکنند، در حالی که میزان فرانشیز نیز اهمیت زیادی دارد. گاهی یک بیمهنامه با حق بیمه کمتر، فرانشیز بالاتری دارد و در زمان دریافت خسارت هزینه بیشتری را به بیمهگذار تحمیل میکند.
پیش از خرید بیمه، حتماً شرایط عمومی بیمهنامه، میزان فرانشیز و پوششهای قابلاضافه را بررسی کنید تا انتخابی متناسب با نیاز خود داشته باشید.
جمعبندی
فرانشیز بیمه بخشی از خسارت است که طبق شرایط بیمهنامه توسط بیمهگذار پرداخت میشود و شرکت بیمه تنها مابقی خسارت را جبران میکند. این مبلغ ممکن است بهصورت درصدی یا ثابت تعیین شود و در بیمههای مختلف مانند بیمه بدنه، شخص ثالث و درمان کاربرد دارد. آگاهی از نحوه محاسبه فرانشیز و بررسی شرایط بیمهنامه پیش از خرید، به شما کمک میکند در زمان وقوع خسارت تصمیمهای آگاهانهتری بگیرید و از هزینههای پیشبینینشده جلوگیری کنید.
